Liseler İçin Osmanlı Tarihi – 1

gölge

XIV. YÜZYIL BAŞINDA YAKIN DOĞU V

Akdeniz’in doğu kıyısındaki ülkelerle (Suriye, Lübnan, Filistin, Mısır), Ürdün’ün oluşturduğu bütüne, Yakın Dogu adı verilir. XIV. yüzyıl başında, Yakın Doğu’nun en güçlü devleti, Memlükler idi. Memlükler, uzun yıllar Haçlılar ve Moğollarla sava­şarak, Yakın Doğu’nun tümüne egemen oldular. Memlükler, uzun yıllar bu bölgede güçlerini devam ettirdiler. Abbasî halifesinin Mısır’da bulunması, Memlüklere, İslâm dünyasında, dinî yönden üstünlük sağlıyordu. Memlüklerin amacı, bu durumdan ya­rarlanarak, bütün Müslümanları, Memlüklerin çevresinde toplamaktı.
XIV. yüzyıl başında Yakın Doğu, ekonomik yönden dünyanın en önemli bölgesi durumundaydı. Hindistan’dan başlayan ve Mısır ile Suriye limanlarında sona eren “Baharat Yolu”, Memlûk topraklarından geçiyordu. Bu durum, Memlüklere ekono­mik yönden büyük fayda sağlamaktaydı.
XIV. yüzyıl başında Yakın Doğu’nun durumunu gözden geçirirken, Anadolu’nun durumuna da kısaca değinmek gerekir. Bu yüzyılın başlarında Anadolu’da şu devlet­ler bulunuyordu:
a) Türkiye Selçukluları Devleti
b) İlhanlılar
c) Bizans İmparatorluğu
d) Trabzon Rum İmparatorluğu
Bu devletlerden Türkiye Selçukluları Devleti, 1243 Kösedağ Savaşı sonrasın­da, İlhanlılara bağımlı hâle gelmişti. XIV. yüzyılın başında Türkiye Selçukluları Devle­ti, siyasî ve askerî gücünü tamamen kaybetmiş durumdaydı. Moğolların önünden kaçan Türkmenler, sınır bölgelerinde toplanmıştı. 1308′de Sultan D. Mesut’un ölü­müyle Türkiye Selçukluları Devleti sona erdi. İlhanlılar, bundan sonra Anadolu’yu genel valiler vasıtasıyla yönetmeye başladılar. İlhanlıların etkili olamadığı sınır bölge­lerinde yaşayan Türkmenler, birçok beylikler kurdular. 1336′da İlhanlılar Devle­tinin sona ermesiyle, Türkmen beylikleri bağımsız duruma geldiler. Bu beylikler, bir süre sonra, Türkiye Selçukluları Devleti’nin yerini almak amacıyla, aralarında müca­deleye başladılar. Başlangıçta en güçlü beylikler Karamanoğullar, Candaroğulları ve Germiyanoğulları idi.
Bizans İmparatorluğu, XIV. yüzyıl başında Anadolu’daki topraklarının çoğunu kaybetmiş olup, Trabzon Rum İmparatorluğu ise, bu yüzyılın başında İlhanlılara bağ­lı durumda bulunuyordu.

XIV. Yüzyıl Başında Avrupa

XIV. yüzyıl başlarında Avrupa devletleri henüz siyasî birliklerini gerçekleştireme­mişlerdi. Bütün Avrupa’da derebeylik (feodalite) rejimi hüküm sürmekteydi. Ancak, Fransa ve İngiltere, siyasî birliklerini kurma yolunda önemli adımlar atmışlardı. Bu yüzyılın başında Avrupa’nın en güçlü devleti, Kutsal Roma Germen İmparatorluğu idi. Siyasî birliğin bulunmadığı İtalya’da; Napoli Krallığı, Papa Hükümeti, Venedik ve Ceneviz cumhuriyetleri ile Floransa Dükalığı; Doğu Avrupa’da ise, Lehistan ve Maca­ristan krallıkları bulunmaktaydı.

XIV. yüzyıl başlarında Avrupa siyasî tarihinde en önemli devletler, İngiltere ve Fransa idi. 1337 yılında İngiltere ile Fransa arasındaki “Yüzyıl Savaşları”, XIV. yüzyıl­da Avrupa’da meydana gelen en önemli siyasî ve askerî olaydır. Başlangıçta İngilizle­rin başarılar elde ettiği bu savaşlar, Fransa’nın üstünlüğü ile sona erdi.

XIV. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan diğer bir önemli olay, güçlü monarşik yöne­timlerin kurulmaya başlanmış olmasıdır. Monarşik yönetimlerin kurulması, dinî ikti­darı ve Hristiyanlığın birleştirici gücünü sarstı. Papaya ve kiliseye karşı muhalefet ha­reketleri başladı. Lâtince olan İncil’in, millî dillere çevrilmesi gerektiği ileri sürülmeye başlandı. Bütün bu hareketler, gelecekte “Reform hareketleri”nin ortaya çıkması­na neden oldu.

XIV. yüzyılın başlarında Balkanların durumuna bakacak olursak; Balkanlarda da siyasî yönden birlik yoktu. Bizans İmparatorluğu, Balkanlar üzerindeki denetimini kaybetmişti. İmparatorların hiçbir güçleri ve nüfuzları kalmamıştı. İmparatorluk ma­kamında devamlılık yoktu. Generaller, imparator olmak amacıyla sürekli isyan et­mekteydiler. Şehir ve kasabaları yöneten tekfurlar, merkezî yönetimi dinlememektey­diler. Halk, tekfurların baskısından, vergilerin ağırlığından yakınır durumdaydı.

XIV. yüzyılın başlarında Balkanlarda bulunan başlıca devletler şunlardı: Bulgar Krallığı, Sırp Krallığı, Arnavut, Bosna, Hersek, Eflâk ve Boğdan beylikleri. Bunların içinde en güçlü olanı, Sırp Krallığı idi. Balkanlarda, siyasî birlik olmadığı gibi, dinî bir­lik de yoktu. Bulgarlar, Sırplar, Ortodoks; Bosnalılar ve Hersekliler Bogomil mezhe­bine mensup; Macarlar, Cllahlar ve Hırvatlar Katolik idiler. Bu arada, Macarlar ve Ve­nedikliler, Balkanları ele geçirme çabasındaydılar. Ancak, Katolik olmaları ve Orto­doks olan Balkan milletlerini Katolik olmaya zorlamaları, bölgede siyasî ve dinî çatış­malara neden olmaktaydı.

Liseler İçin Osmanlı Tarihi Kitabı – Kemal Kara

Kaynak göstermeden sitenizde kullanmayınız lütfen..

gölge
Yorum Yaz
Ad Soyad:
Yorum:

gölge

Benzer Yazılar

Yıldırım Bayezid Döneminin Siyasi Olayları I. Murat’ın Kosova’da şehit olması üzerine, devlet adamlarının ittifakıyla, yerine,... 
Eğitimin bir hak olduğu herkes tarafından kabul görmüş bir olgudur. Bunu kabul etmeyen çıksın gitsin zaten komple hayattan.Ama malesef ülkemizde... 
gölge

Çeşitli Yazılar

Sayın AKP genel başkanı Recep Tayyip Erdoğan Bey Türkçülüğü ırkçılık olarak tanımladıktan sonra çıkıp İstiklal Marşını okumuştur.... 
Şiir, ses ve anlam kaynaşması sonucunda ortaya çıkan birimlerin, yani dize, beyit, bent gibi yapıların bir duygu düşünce ve hayal etrafında... 
Fotoğraflarda Ölümü Görüyorum, Farazi V Kayra’nın Hayalet Islığı albümünün 5. parçasıdır. Daha doğrusu 4. ve 6. şarkı arası geçen... 
Yıllardır basının ve Solcu kesimin dilinden düşürmediği orantılı güç kelimesine bir anlam veremiyorum. Orantılı güç nedir ? Orantılı... 
gölge