Devletlerin Kafa Karıştıran Yapısı: Birleşik Krallık

Birçok insanın karıştırdığı detaylar arasında İngiltere’nin gerçek adının ne olduğu da vardır. Bu ülkenin adı  “İngiltere mi?”, “Birleşik Krallık mı?”, “Büyük Britanya mı?” veya  “Orada kaç ülke var?” gibi sorular oluşmuştur bu konu açıldığında hepimizin kafasında…

Resmi adı Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı olan ülke, 4 bölgeden oluşmaktadır ve bir adalar ülkesidir. Bu adalar Britanya Adaları olarak anılır. Britanya adalarının en büyük iki adası sırasıyla Büyük Britanya ve İrlanda adalarıdır. Birlik, üçü Büyük Britanya Adası’nda olmak üzere dört ülkeden oluşur. Büyük Britanya’daki üç ülke İngiltere, İskoçya ve Galler’dir.

 

İrlanda Adası’nın Bölünmesi

İrlanda Adası iki bölgeye ayrılır. Bunlardan biri adanın 3/4’ünü kaplayan serbest İrlanda Cumhuriyeti, diğeri ise adanın 1/4’ünü kaplayan ve Birleşik Krallık’a bağlı olan Kuzeydoğusundaki Kuzey İrlanda’dır.

Birliği oluşturan dört ülkenin dördü de eşit statüye sahip değildir.  Bunların içinde en geniş yetkiye İngiltere sahiptir. Bu yüzdendir ki birliğin bütünü için İngiltere adı kullanılır. Gerçi bu çok da yanlış bir kullanım değildir. Ama resmiyette İngiltere birliği oluşturan dört ülkeden biridir.

 

Birleşik Krallık’ın İdari Yapısı

Dünyanın en karmaşık idari yapılanmalarından biri Birleşik Krallık’tadır. Birleşik Krallık 4 ülke ve 17 bağımlı otonom topraktan oluşmaktadır. 17 bağımlı toprağın 3’ü İngiltere Krallığı’na geri kalan 14’ü Birleşik Krallık’a bağlıdır. Buna ilave olarak birliği oluşturan 4 ülke ve bağımlı topraklar kendi içinde farklı idari yapılanmalara sahiptir. Yine en karmaşık idari yapılanma İngiltere Krallığı’ndadır.

 

İngiltere, birliğin yönetim hakkını elinde tutan en fazla imtiyaza sahip ülkesidir. İngiltere’nin en üst düzey idari birimi sayısı 9’dur. En üst düzey idari birimden biri olan ve Londra şehrini de içeren Büyük Londra Bölgesi diğer 8 idari birimden daha fazla imtiyaza sahiptir. 9 en üst düzey idari birim kendi içinde yine alt idari birimlere bölünür ve bu birimlere kontluk denir. Fakat bu bölünme düzenli bir hiyerarşik yapı oluşturmaz. Yani il, ilçe, köy gibi bir piramit oluşturmaz. Örneğin bir kontluk kendi içinde alt idari birime ayrılırken aynı en üst düzey idari birime bağlı başka bir kontluk kendi içinde alt idari bir bölümlenmeye gitmeyebilir.Galler, İngiltere’nin tersine düzgün bir idari bölümlenmeye gitmiştir. Yani idari birimler il, ilçe, köy gibi sistematik bir şekilde alt idari birimlere ayrılır. Galler’in en üst düzey idari birimi sayısı 22’dir.İskoçya, İskoçya’nın en üst düzey idari birimi sayısı 12’dir. 12 idari birimin 3’ü ada idaresidir. Galler gibi düzgün bir idari bölümlenmeye gitmiştir. Bunun yanı sıra Galler gibi yerel bir hükümete ve meclise de sahiptir. Fakat İskoçya’nın yerel hükümeti Galler’in yerel hükümetinden çok daha fazla yetkiye ve imtiyaza sahiptir.
Birlesik-Krallikin-idari-yapisi-204x244
Birleşik Krallık’ın İdari Yapısı

Kuzey İrlanda, birliğin İngiltere hariç diğer ülkeleri gibi düzgün bir idari bölümlenmeye gitmiştir. Birliğin diğer ülkeleri gibi yerel bir hükümete ve meclise sahiptir. Ama yerel hükümetinin yetkileri Galler gibi kısıtlıdır. Kuzey İrlanda’nın en üst düzey idari birimi sayısı 26’dır.

Denizaşırı Topraklar, Britanya İmparatorluğu’nun kolonileştirdiği ve günümüzde imparatorluğun dağılmasına karşın halen birliğe bağımlılığını sürdüren otonom(özerk) topraklardır. Birliğe bağlı 17 otonom deniz aşırı toprak vardır. 17’sinin 3’ü İngiltere Krallığı’na, 14’ü Birleşik Krallık’a bağlıdır. Bu topraklar dış işlerinde Birleşik Krallık’a bağlıyken iç işlerinde bağımsız bir devlet gibi davranırlar. Kendi yerel bir başkenti, hükümeti, meclisi, bayrağı, başkanı ve bazı otonom toprağın kendi para birimleri dahi vardır. Buna karşın merkezden atanan bir vali tarafından denetlenirler.

Birliğin Kuruluşu ve Birlik Bayrağının Hikâyesi

Britanya tarihi Buzul Çağı’nın sonundan başlar ve Britanya Adaları tarih boyunca birçok kavim tarafından istila edilmiştir.

 

Britanya-Adalari-154x147
Britanya Adaları
Britanya Adaları’nın asıl sakinleri, Keltlerin devamı, Bretonların iki ayrı kolu olan İskoçlar ve Gallilerdir. Adaların güneyi Roma istilasına uğrayınca Galliler ve İskoçlar Kuzey’e çekilmek zorunda kaldılar. Kavimler Göçü esnasında ise Roma Orduları adalardan ayrılmak zorunda kaldı. Roma istilası sona erince adalarda küçük birçok Galli ve İskoç krallık kurulmuştu. Roma İmparatorluğu’nu tehdit eden Cermen saldırıları Britanya Adaları’ndaki krallıkları da tehdit etmeye başladı.6. yüzyıla gelindiğinde İngiltere’nin büyük bir kısmı Cermen Kavimlerinden Agıllar ve Saksonların istilasına uğradı. Angıllar ile Saksonların kaynaşmasıyla Anglosakson ırkı doğdu. 

Anglosaksonlar İngilizlerin atasıdır.

Britonlarla bereber yaşamaya başlayan Anglosaksonlar yeni küçük krallıklar kurdular. Ne yazık ki sürekli istilaya uğrayan Britanya, 10. yüzyıla gelindiğinde de Viking işgallerine uğradı. Önce Orta İngiltere’yi Norveçli Vikingler, 1066’da ise Fransa’nın kuzeyine yerleşen Normandiyalı Vikingler Güney İngiltere’yi istila etti. Normandiya Dükü William önderliğinde Normanlar İngiltere’yi fethettiler. Dük William fatih olarak ün yaptı ve I. William adıyla İngiltere Tacını giydi. Böylece İngiltere Krallığı kuruldu. 13. yüzyılda ise Britanya’daki siyasi birliğin sağlanması adına ilk adım atıldı; Galler İngiltere tarafından işgal edildi.

Birleşik Krallık’ın temelleri ise 1603 yılında zamanın İskoçya Kralı, İngiltere Tacını da giymesiyle atılmış oldu. Bu olay tarihe taçların birliği olarak geçti. Birliğin adı Büyük Britanya Birleşik Krallığı olmuştur. İlk yıllar kendi bayraklarını kullanmışlardır. Ama yeni bir bayrak ihtiyacı doğmuş, 1606 yılında İskoç Bayrağı’ndaki Aziz Andrew haçı ile İngiliz Bayrağı’ndaki Aziz George haçının birleştirilmesiyle ilk birlik bayrağı doğmuştur. Birlik 1707 yılında resmiyet kazanmıştır.

İrlanda’nın da 1800’de birliğe kabul edilmesiyle birlik bayrağına İrlanda’nın Aziz Patrik haçı da eklenmiş ve bayrak günümüzdeki görünümüne kavuşmuştur. Günümüzde İrlanda’nın güneyi bağımsızlığına kavuşsa da Kuzey İrlanda birliğe bağlılığını sürdürmüştür.

Britanya Adaları’ndaki Ülkeler; kısaca Birleşik Krallık İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın oluşturduğu birliğin adıdır. Büyük Britanya, Birleşik Krallık’ın kurulu olduğu Britanya Adaları’nın en büyüğüdür. İngiltere ise Büyük Britanya Adası’nın Güney ve Güneydoğu kesimini kaplayan birliğin bir parçasıdır.

 

 

 

Ünlü İngiliz efsanelerinden biri olan Kral Arthur bu dönemde, Cermen akınlarının arttığı dönemde ortaya çıkmıştır. Kral Arthur’un, Cermen Kavimlerine karşı Britanya’yı müdafaa etmek için Cermen Orduları ile çarpışan Galli bir kral ve komutan olduğu rivayet edilir. Hükümdarı olduğu Camelot’un Galler’in başkenti Cardift yakınlarında olduğu da başka bir rivayettir. Ama rivayetlerin hiç biri söylentiden ileriye gitmez.
union-flag-154x137
Birlik Bayrağı

 

 

Birleşik Krallık’ın Hukuki Yapısı

Birleşik Krallık parlamenter monarşik bir rejimle yönetilir. Bu yönetim şekline “Westminster modeli” denir. Bu sisteme göre devletin başında hükümdar vardır. Fakat devlet yönetimi ve yasama gücünün tamamı parlamentoda toplanmıştır. Hükümdar sadece sembolik bir anlam ifade eder, kraliyet geleneğini yaşatmak için vardır.

Yasama gücü iki kanattan oluşan parlamentodadır. Parlamentonun alt kanadı olan üyelerinin 5 yıllığına halk tarafında seçildiği Avam Kamarası devlet yönetiminde söz sahibi en yüksek merciidir. Üye sayısı 650’dir. Hükümetin başı başbakan ve kabine bu meclisten çıkar. Parlamentonun üst kanadı olan Lortlar Kamarası üyeleri ise atama veya veraset yoluyla iş başına gelir. Lortlar Kamarası’nda sandalye sayısı 1200 olmasına rağmen oturumlara en fazla 200 civarı üye katılır.

Kararnameler, parlamento içtüzüğü, yasaları vs. gibi yazılı beyannameleri göz ardı edersek ülkenin bir araya toplanmış belirli bir yazılı anayasası yoktur. Buna karşın dünyanın en sağlam ve güvenilir yargı sistemine sahihtir. Buna ilave olarak birliğe bağlı diğer ülkelerin kendine has yerel yargı organları da vardır.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>