Biyoloji Bitkisel Dokular Konu Özeti

Yoğunlukla lise eğitimi boyunca verilen Biyoloji dersinin Bitkisel Dokular konusunun özetini yararlı olabilecek en kısa şekilde yazımızda bulabilirsiniz. Öncelikle Bitkisel Dokular konusunun ana başlıklarını sonrasında özetlerini bulabilirsiniz.


BİTKİSEL DOKULAR

1. Sürgen (Meristem Doku – Bölünür Doku)
2. Değişmez Doku (Sürekli Doku)
    a. Parankima Dokusu
    b. Koruyucu Doku
    c. İletim Dokusu
    d. Destek Doku
    e. Salgı Doku

 

1. Sürgen Doku (Meristem Doku – Bölünür Doku)

a. Bulundukları Yere Göre
I. Uç Meristem

  • Boyuna büyümeyi sağlar.
  • Kök ve gövde ucunda bulunur.
  • Bitkilerin en geç kısmıdır.
  • Gövde ucundaki meristem hücrelerini genç yapraklar korur.

II. Yanal Meristem

  • Otsu (tek yıllık) bitkilerde asla bulunmaz.
  • Odunsu bitkilerde enine kalınlaşmayı sağlar. Bu dokuya Kambiyum adı verilir.

b. Kökenlerine Göre
   I. Birincil (Primer) Meristem

  • Uç meristem, birincil meristeme örnektir.
  • Oluşumundan itibaren bölünme yeteneğini asla kaybetmeyen meristem hücreleridir.

   II. İkincil (Seconder) Meristem

  • Enine büyümeyi sağlayan Kambiyum, sonradan Parankima hücrelerinin kazanmasıyla oluşur.
  • Kambiyum doku, en dış tarafta ölmeye başlar ve Mantar Kambiyumu adını alır.

NOT: Meristem doku mitoz (eşeysiz) bölünme geçirir.

 

 

2. Değişmez Dokular (Sürekli Dokular)

a. Parankima Dokusu (Temel Doku)

  • Her doku ve organda bulunur.
  • Canlı, esnek ve ince çeperli bol sitoplazmalı hücrelerdir.
  • Parankima hücreleri gerektiğinde diğer dokulara dönüşür.
  • Parankima hücreleri fiziksel yapı, morfolojik (dış görünüş) ve görevlerine göre 4 bölüme ayrılır.

   I. Özümleme Parankiması

  • Fotosentez yapar.
  • Bol klorofilli kloroplastlara sahiptir.
  • Bitkinin Özellikle yapraklarında, mezofil tabakasında bulunur.

   II. Depo Parankiması

  • Yağ, karbonhidrat, protein, su gibi maddelerin depo edildiği Parankima hücreleridir.

   III. Havalandırma Parankiması

  • Yeterli havanın olmadığı yerlerde yaşayan bitkilerde havayı depo eden Parankima hücreleridir.

   IV. İletim Parankiması

  • Bitkinin bir çok maddesini, özellikle fotosentez ürünlerini Özümleme Parankiması’ndan iletim dokuya iletimini sağlar.
  • Suyun iletim dokudan diğer dokuların iletimini de sağlar.

b. Koruyucu Doku (Örtü Doku)
   I. Epidermis

  • Canlı hücrelerde oluşur.
  • Büyük kofullu, az sitoplazmalıdır.
  • Kloroplastları yoktur. Fotosentez yapamaz.
  • Birbirlerine sıkı bir şekilde, boşluk bırakmadan sıralanmış hücrelerden oluşur.
  • Dış tarafına kütin maddesi birikir ve kalın Kütikula tabakası oluşur. Bu tabaka sert ve suyu geçirmeyen mumsu bir tabakasıdır.
  • Kütikula tabakasının kalınlığı bitkinin yaşadığı ortamla ilgili bilgi verir. (Örneğin; çöl bitkilerinde Kütikula tabakası kalın, sulak bitkisinde incedir.)

Epidermis’ten Farklılaşan Dokular
– Stoma Hücreleri

  • Gaz alışverişini sağlar.
  • Terlemeyi sağlar.
  • Şekli iki fasülye tanesi gibidir.
  • Stomalar açılıp kapanabilen bekçi hücrelerdir.
  • Açılıp kapanmayı Turgor Basıncı (su basıncı) sağlar.

– Kök Emici Tüyler

  • Kökteki Epidermis hücrelerini tüylere dönüştürür. Su alımını arttırır.

– Hidatot

  • Dikene benzeyen yapılardır.
  • Suyun damla şeklinde atılmasını sağlar. Bu atılıma Gutasyon adı verilir.

– Emergens

  • Bitkinin meyve, yaprak, çiçek gibi kısımlarını korur.

   II. Peridermis

  • Epidermis’in ölmesi, parçalanması ve kalınlaşması ile oluşur.
  • Tamamen ölü hücrelerden oluşur.
  • Bitkinin dış kısmında bulunur ve üzeri Süberin adlı madde ile kaplıdır.
  • Epidermis’teki Stoma’lar (gözenek) Peridermis’te Lentisel (kovucuk) adını alır.
  • Odunsu bitkilerde bulunur. Özellikle yaşlı kısımlarad bulunur.

c. İletim Dokusu
   I. Soymuk Boruları (Floem)

  • Taşıma yavaştır.
  • Fotosentez ürünlerini taşır ve amino asitleri taşır. Depolanmış besinleri gerektiği zamanlarda taşır.
  • Canlı hücrelerden oluşur.
  • Taşıma çift yönlüdür. (Yukarıdan fotosentez ürünleri aşağıya iner. Aşağıdan amino asitleri yukarıya taşır.)
  • Çeperler deliklidir. Tam yok olmaz. Bunlara kalburlu borular denir.
  • Etrafında “Arkadaş Hücreleri” vardır. Bu hücreler soymuk borularının organel ve çekirdeğini taşır.

   II. Odun Boruları (Ksilem)

  • Taşıma hızlıdır.
  • Su ve mineral taşır.
  • Kökten yapraklara doğru taşıma vardır. (Aşağıdan yukarıya doğru.)
  • Ölü hücrelerden oluşur.
  • Üst üste gelen hücrelerin aralarındaki hücre çeperi ve zar erir. Çevresini odun özü kaplar ve sertleşir.
  • Odun boruları ince gövdeli ya da otsu bitkiler için destek görevi yapar.

d. Destek Doku
   I. Kollenkima (Pek Doku)

  • Canlı hücrelerde oluşur.
  • Lignin, süberin, seliloz ve mumsu maddeler sayesinde hücre çeperleri kalındır.
  • Hücre çeperinin sadece köşe kısımlarında lignin, süberin, selüloz ve mumsu maddeler
  • birikmişse Köşe Kollenkiması adını alır.
  • Hücre çeperlerinin her tarafında eşit lignin, süberin, selüloz ve mumsu maddeler birikmişse
  • Levha Kollenkiması adını alır.
  • Bitkilerin genç ve büyüyen kısımlarında, bazı otsu bitkilerin gövdesinde, meyvelerin çiçek ve
  • saplarında bulunur.

   II. Sklerenkima (Sert Doku)

  • Cansız, sert ve çok kalın hücre çeperine sahip hücrelerdir.
  • Bitkinin sert kabuk, çekirdek (tohum kabuğu), sert meyve vb. kısımlar kısımlarında bulunup destek sağlar.
  • Sklerenkima hücreleri 2 çeşittir.

     – Taş Hücreler: Eni ve boyu eşit, sert hücrelerdir. (Ayva)
     – Sklerenkima Lifleri: İnce ve uzun lif halini almıştır. (Keten)

e. Salgı Doku

  • Bitkilerin tozlaşmasını, antiseptik (mikroorganizmalara karşı) koruma sağlar.
  • Zehirli salgı salgılar ve hayvanların onları yemesini engeller.
  • Tanen, reçine, nektar gibi salgılar vardır.
  • Salgı hücreleri tek tek ya da gruplar halinde bulunur.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>