Hükümet

Hükümet sözcüğü, dümen anlamına gelen Latince gubernum sözcüğünden türemiştir. Dümen, geminin doğrultusunu düzenler. İşte aynı şekilde hükümet de bir devletin tüm karmaşık etkinliklerine yön verir. Hükümet, en yüksek otoriteye sahiptir. Tüm vatandaşları yasalara uymak zorunda bırakır. Bu otorite, çeşitli şekillerde uygulanabilir. Bu şekillerin her biri de, bir hükümet şeklini ortaya çıkarır.

Aristoteles’e göre hükümet şekilleri

Tarihte en eski yönetim şekilleri sınıflandırmalarından birini Aristoteles ortaya atmıştır. Aristoteles yönetim şekillerini, yöneticilerin sayısına dayanarak şu şekilde ayırıyordu:

Monarşi: (Yunanca <<monos>> = bir; <<arche>> = idare – Salt otoritenin tek bir kişide toplandığı yönetim şeklidir.

Aristokrasi : (Yunanca <<aristos>> = en iyi;  <<krateo>> = yönetim) – Yönetime az sayıda, soylu kimsenin katıldığı hükümet şeklidir.

Demokrasi : (Yunanca <<demos>> = halk ve <<krateo>> = yönetim) — Egemenliğin halk elinde bulunduğu yönetim şeklidir. Halk temsilcileri hükümeti kurar. Bundan başka Aristoteles, bu üç yönetim şeklinin bozulması sonucunda ortaya çıkabilecek üç hükümet şekli daha ortaya çıkabilecek üç hükümet şekli daha ortaya atar. Aristoteles, monarşi, aristokrasi ve demokrasiyi iyi yönetim şekilleri olarak ele alır. Yöneticilerin kendi çıkarlarını gözetmeleri ya da kendi sınıfları dışındaki vatandaşlara zarar vermeleri halinde iyi yönetim bozulur ve şu yönetim şekilleri ortaya çıkar:

Tiranlık : Monarşinin bozulması sonucunda ortaya çıkar. Egemenlik, kendi çıkarlarını her şeyin üstünde tutan, vatandaşlara haksızlık eden tek bir kişinin elindedir ( Dikta Rejimi ).

Oligarşi : (Yunanca <<oligoi>> = az ve <<arche>> = yönetim) — Kendi çıkarlarını gözeten ve halkı ezen, az sayıda vatandaşın oluşturduğu hükümettir.

Demagoloji : (Yunanca <<demos>> = halk ve ago = sevketmek) – Ulaşılması olanaksız yalan vaadlerle halkı aldatan hükümetin tuttuğu yol, demektir.

Demokratik Yönetimler

Rönesans döneminde büyük İtalyan yazarı Machiavelli ( Makyavelli ) tüm yönetim şekillerini Monarşi ve Cumhuriyet olmak üzere iki sınıfta topladı. Yakın zaman değin çeşitli dünya devletleri hükümetlerinin, devlet yönetiminde halka hiçbir hak tanımayan salt yöneticilerden oluştuğunu söyleyebiliriz. Fakat Fransız Devrimi’nden sonra 19’ncu Yüzyılla birlikte daha demokratik bir sistem geliştirmeye gidildi. Bu yönetimde vatandaşların özgürlüğüne, arzusuna, haklarına daha çok saygı gösterilmekteydi. Böylece çağdaş demokratik devletlerin kurulmasına ulaşıldı. Salt iktidarda birtakım yenilikler yapıldı. Devlet yetkisi, kesin olarak üç kısma ayrıldı:

1) Yasama Gücü : Parlamentodan oluşur. Görevi yasaları yapmaktadır.

2) Yürütme Gücü: Hükümeti oluşturan bakanlardan meydana gelir. Yasaları yürütmek, uygulamakla görevlidir.

3) Yargı Gücü : Hükümetin  yargı gücü, Yargıtay’a aittir. Yargıtayda iki genel kurul vardır:

1- Hukuk Genel Kurulu

2- Ceza Genel Kurulu. Devlet güçlerinin bu şekilde bölünmesindeki amaç, otoritenin tek bir organda toplanmasını engellemektedir. Gerçekten güçlerin üç grupta toplanması sonucunda, değişik demokratik hükümet şekillerine göre etkili ve geçerli bir kontrol gerçekleştirme olanağı ortaya çıkmaktadır.

Bu çeşitli güçlerin, birbirleri karşısındaki az yada çok bağımsızlıkları üstünlükleri, değişik demokratik hükümet şekillerini meydana çıkarır. Şimdi bu hükümet biçimlerini görelim.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>