İzafiyet : Göreceli Zaman – Dördüncü Boyut

Zaman nedir ? Derseniz hangi zaman derim. Çünkü halen insanoğlu, zaman için kesin bir tanım yapmış değil. Ortaya atmış olduğu sayısız teori ile yetiniyor. Ben de ortaya bir teori atıp şu şekilde tanımlayabilirim; evrendeki meydana gelen her vakayı bir birinden ayıran ve vakalar arasındaki koordinasyonu sağlayan olgudur diyebilirim.

Örnek 1:
Mesela, kuş yuvasından düştü, kedi kuşu kaptı.

Örnekte de olduğu gibi zaman olgusu verilen iki olayı aynı anda gerçekleşmekten alıkoyuyor. Bu bağlamda zamanı kısaca kontinyum olarak tanımlayabiliriz.

Kontinyum:
Art arda gelen elemanların birbirinden bariz şekilde farklı olmadığı, ancak aşırı uçlardaki elemanların birbirinden çok farklı olduğu sıralı dizi.

Isaac Newton’un teorisine göre zaman mekândan bağımsız ve herkes için aynı idi. Sonrasında gelen bilim insanı Albert Einstein izafiyet teorisini ortaya atarak, zamanın da göreceli olabileceğini savundu.

 

İzafiyetin Zaman Açıklaması

Peki zaman göreceli nasıl oluyor ? Zaman herkes için farklı hızlarda mı akıyor ?  Albert Einstein’ın izafiyet teorisine göre evet. Einstein zamanı, en (x) – boy (y) ve derinlik (z) boyutlarına eş değer olmak suretiyle 4. boyut (t) olarak tanımladı. İzafiyete göre duran bir cisim sadece zamanda ilerliyordur. Ancak cisim mekânda hareket etmeye başlarsa zamanda almış olduğu yol azalır daha doğrusu yavaşlar. Çünkü yapmış olduğu toplam ilerleme diğer boyutlara (x,y ve z) dağılmış olur.

Nasıl olduğunu bir benzetme ile anlatalım isterseniz.

izafiyet-yol-semasi

Örnek 2:
Diyelim ki iki araç aynı hızla bir caddeyi dik açı ile kesen yolda ilerliyorlar. Yolda ilerlerken iki araçtan biri ilerledikleri yolu 45 derecelik açıyla kesen yan yola girdi.  Yan yola sapmayan araç caddeye daha çabuk varır değil mi ?

Caddeye x ekseni, caddeyi dik açı ile kesen yola da y ekseni diyelim. Caddeye ilk varan araç sadece y ekseninde ilerlemiştir ancak yan yola sapan araç hem x hem de y ekseninde ilerlemiştir. Bu konuda da hem fikiriz sanırım. Şimdi y eksenini zaman ekseni (t) yapalım. neydi duran bir cisim sadece zamanda ilerler. Demek ki duran cisim caddeye ilk varan araç, hareket eden de yan yola sapan araç.  Cadde yaşlanmanın eşiği dersek, hareket eden cisim daha yavaş yaşlanır yani zaman onun için yavaşlar.

Ama zamanın kendisi için yavaşladığını kendisi anlayamaz sadece onu gözlemleyen anlayabilir. Gündelik hayatta biz bunu anlayamıyoruz. Çünkü yapmış olduğumuz hız zamanı bizim anlayamayacağımız kadar küçük bir oranda etkiliyor. Ama ışık hızında ilerliyor olsaydık bunu fark edebilirdik. Çünkü hız arttıkça zaman o oranda yavaşlar.

İzafiyet teorisi gerçek mi ? Bilim şu an için izafiyet teorisini kanıtlayacak veya yerebilecek bir bulguya rastlamadı. Yani gerçek de olabilir olmaya da bilir. Ama son yapılan araştırmalar gerçek olabileceği yönde sonuçlar verdi. Dünyanın en hassa saatleri olan atom saatleri kullanılarak bir deney yapıldı. Deneyde kullanılan iki atom saatinden biri jete uçağına kondu ve yüksek hızda seyahat ettirildi. Diğer atom saati ise yerde hareketsiz bırakıldı. Deneyin sonunda yerde hareket ettirilmeyen saat jetteki saatten birkaç mikro saniye (tam emim değilim belki de birkaç nano saniye) öndeydi. Deney birkaç kez tekrarlandı ve her seferinde saatler arasında ufak farkların olduğu görüldü. Ama deneyler başarılı sonuçlar verse de Einstein’ın yapmış olduğu zaman tanımı doğru kabul etmek için erken sanırım. Aslında Einstein yapmış olduğu tanım deneylere bakıldığında yanlış değil gibi ama kuş-kedi örneğine dönersek kedi kuşu yuvasından  düşmeden yakalayabilir mi ? gibi bir paradoksun doğurması Isaac Newton’ı yapmış olduğu her şeyden bağımsız bir zaman olgusu da haklı çıkarmıyor da değil. Bence Einstein’ın yapmış olduğu tanım ile Newton’ın yapmış olduğu tanım doğru ama kavramlar farklı. Yani ikisi de zaman kavramını tanımladıklarını düşündüler ama farklı iki kavramı tanımladılar. Aslında şimdi ben de bir teori ortaya attım.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>