Liseler İçin Osmanlı Tarihi – 3

Osman Bey Döneminin Siyasî Olayları

Ertuğrul Bey’in ölümünden sonra, yerine oğlu Osman Bey (bk. Resim: 2) geçti. 1291 yılına kadar Çobanoğullarına bağlı kalan Osman Bey, bu tarihte Çobanoğulla- rının ortadan kalkmasıyla, doğrudan Türkiye Selçukluları Devleti’nin uc beyi oldu. Osman Bey, Bizans tekfurları ile sürekli mücadele etti. Eskişehir yakınlarındaki Kara- cahîsar’ı alarak, beyliğin merkezi yaptı. Kalenin kilisesi camiye çevrildi ve Dursun Fakih tarafından, ilk defa, hutbede, Osman Bey’in adı, devlet başkanı olarak okun­du. Osman Bey, bu sırada Eskişehir yakınlarında tekkesi bulunan Ahi reislerinden Şeyh Edebali ile tanıştı. Daha sonra Edebali’nin kızı Bâlâ Hatun (Mal Hatun) ile evlendi. Osman Bey, bu suretle Ahilerin nüfuzundan yararlandığı gibi, Ahiler de Os­manlı Devleti’nin kuruluşunda önemli rol oynadılar.
Osman Bey, topraklarını genişletme amacıyla fetih hareketlerini devam ettirdi. Sakarya boylarındaki Sorkun, Taraklı ve Göynük tarafları ele geçirildi. Osman Beyin bu başarılarından endişeye düşen tekfurlar, bir tuzak hazırlayarak kendisini öl­dürmeye karar verdiler. Bu olaydan, Harmankaya Tekfuru Köse Mihal, Osman Bey’i haberdar edince, alınan karşı önlemler sonucu Yarhisar, Bilecik ve İnegöl kale­leri ele geçirildi (1299).
1299’da Türkiye Selçukluları Sultanı III. Alâeddin Keykubat’ın, İlhanlı hükümdarı­nın yanına gitmesi sonucu, Anadolu’da bir iktidar boşluğu ortaya çıkmıştı. Bu du­rumdan yararlanarak bağımsızlıklarını ilân eden Türkmen beylikleri gibi, Osman Beyde, 1299’da bağımsızlığını ilân etti.
Osman Bey, bağımsızlığını ilân ettikten sonra, fetih hareketlerine yeniden hız ver­di. Köprühisar’ı alan Osman Bey, İznik’i kuşattı. Ancak, Bizans kuvvetlerinin geldiği­ni görünce geri çekildi. İznik’i daima gözetim altında tutabilmek için Yenişehir ele ge­çirildi (1300).

a) Koyunhisar Savaşı (1302)

Osman Bey in elde ettiği bu başarılar, komşu Rum tekfurlarını ve Bizans impara­torunu harekete geçirdi. Bu tarihe kadar Bizans, Osman Beyi, ciddî bir tehlike ola­rak görmemişti. Tekfurlardan gelen haberler üzerine imparator, duruma müdahale etmeye karar verip, generallerinden Muzalon komutasındaki iki bin kadar askerini, tekfurlara yardım için gönderdi. Koyunhisar’da meydana gelen ilk Osmanlı-Bizans savaşını, Türkler kazandı. Bu savaştan sonra Bursa, kuzey kısmı hariç, Türkler tara­fından çevrildi. Böylece İzmit yolu açılmış oldu.
Koyunhisar Savaşından sonra Osman Beyin siyaseti, İznik ve Bursayı savunma­sız bırakmak, bu şehirlerin etrafındaki kaleleri ele geçirmek oldu. Bu amaçla, İznik-İz- mit yolu üzerindeki Karahisar ele geçirildi (1308). Böylece, İznik-lzmit yolu, Türkle­rin deneten altına girmiş oldu. İleri faaliyetlerine devam eden Osman Bey, Lefke (Osmaneli), Mekece, Akhisar (Pamukova), Geyve ve Golpazan yakınındaki Leb­lebici kalelerini ele geçirdi. Ancak, Osman Bey için alınması gerekli şehir, Bursa idi. Bursa ya giriş ve çıkışları kontrol etmek için, yakınına iki kale inşa edildi (1315).
1320 yılından sonra Osman Bey, savaş alanlarında görülmez. Beyliğin yönetimi­ni, oğlu Orhan Beye bırakır. Osman Bey’in hangi yılda öldüğü henüz aydınlanmış değildir. 1324 yılında, Orhan Beyin, hükümdar olarak, .işleri tamamen ele aldığı, son belgelere göre anlaşılmaktadır. Osman Bey, önce Söğüt’e, daha sonra da vasi­yetine uyularak, Bursa’da Gümüşlü Kümbet denilen yere gömülmüştür.
Uzak görüşlü bir devlet adamı ve cesur bir komutan olan Osman Bey, altı yüz yılı aşkın bir süre yaşayacak olan Osmanlı Devleti’nin temellerini attı. Ahier ile yakın ilişkiler içinde olan Osman Bey, beyliğin yönetiminde, adalet ve eğitim konularında Ahilerden yararlanmıştır.

b) Osmanlı Devleti’nin Kısa Zamanda Gelişmesinin Nedenleri

Türkiye Selçukluları Devleti’nin yıkılmasından sonra, yerinde birçok beylikler ku- _ muştu. İlk zamanlar, bu beylikler içinde en küçük olanı, Osmanlı Beyliği idi. Os­manlıların kısa zamanda gelişmelerini ve güçlenmelerini sağlayan nedenler şunlar
olmuştur:
1 – Kurulduğu bölgenin coğrafî yönden önemli oluşu,
2- Başlangıçtan itibaren hâkimiyetin taksim edilmemesi ilkesine bağlı kalmaları,
3- Fetih hareketleri için gerekli kuvveti kolayca sağlamaları,
4- Başarılı bir yerleşim siyaseti izlemeleri,
5- Tımarlara önem vermeleri,
6- Yönetimin, gelişme döneminde tamamen Türklerin elinde olması,
7- Anadolu Türk beylikleri arasındaki mücadelelere ilk anda katılmamaları,
8- Hristiyan Bizans’a karşı gaza ve cihat duygusuyla mücadele edilmesi,
9- Kuruluş devrindeki hükümdarların, üstün özelliklere sahip örnek kişiler olma­ları.

Lise İçin Osmanlı Tarihi Kitabı – Kemal Kara

Kaynak göstermeden sitenizde kullanmayın lütfen.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>