reCAPTCHA Ne İşe Yarıyor ?

Bu makaleyi okuyan sen, eminim ki hayatında bir kere de olsa interneti kullandığın esnada, organik olduğunu ispatlamak zorunda kalmışsındır. Yani bir internet sitesinde işlem yapıyorsunuz ve işleminizi onaylatmak için (ro)bot olmadığınızı, bir insan olduğunuzu, sistem sizden ispatlamanızı istiyor. Nasıl oluyor ? Sistem sizden, bir robotun yapamayacağı ama bir insanın yapabileceği bir eylemi yerine getirmenizi istiyor. Örneğin sistem size bir görsel sunuyor ve resimde neyin yazılı olduğunu teyit etmeniz isteniyor. İşte bu görseller, bu proje ve bu yazılım CAPTCHA olarak adlandırılıyor. Aslında CAPTCHA en popüler olanı, başka benzer yazılımlar da mevcut.

CAPTCHA Ne İşe Yarıyor ?

Dediğimiz gibi CAPTCHA’lar internet kullanıcılarının sisteme insan olduğunu ispatlamak amacıyla geliştirilmiştir. Bu ihtiyacın en büyük nedeni, Vandalist saldırılardan web servislerini korumak. Bahsi geçen  Vandalist saldırılara bir mail servisindeki, binlerce mail adresi kombinasyonlarını dakikalar içinde bir botun tescil etmesi örnek olabilir. Veya bir konserin tüm biletlerini bir botun dakikalar içinde satın alması da başka bir örnek olabilir.  Ama bu tür saldırılar CAPTCHA’lar sayesinde önlenebiliyor. Günümüzde bilgisayarlar çok gelişmiş makinalar olsalar da CAPTCHA’ları deşifre edebilecek kadar gelişmiş değil. En azından şimdilik.

recaptcha

CAPTCHA’lar web güvenliği için şu an elzem teşkil ediyor. Ama deşifre ettiğimiz her bir CAPTCHA ömrümüzden 10 saniye çalıyor. Her gün 200 milyon CAPTCHA yazıldığını göz önüne aldığımızda dünya çapında her gün harcanan toplam süre 500.000 saate tekabül ediyor. Bunun üzerine CAPTCHA’nın geliştiricileri Luis von Ahn ve arkadaşları reCAPTCHA projesini hayata geçiriyorlar.

reCAPTCHA ile Kitaplar Dijitalleştiriliyor

Evet, geliştiriciler CAPTCHA’lar ile harcanan zamanı değerlendirebilmek için reCAPTCHA’ları geliştirdi ve bu yazılım sayesinde bedava olarak kitaplar dijitalleştiriliyor.

Peki reCAPTCHA sistemi nasıl işliyor ?

CAPTCHA’larda rastgele harfler bir araya getiriliyordu. reCAPTCHA’da ise anlamlı iki harf dizgesi sunuluyor. Dizgelerden birini sistem bilirken diğerini bir kitaptan alıyor ve ne olduğunu sistem de bilmiyor. Birini bilmeli ki sizin organik olduğunuzu tespit edebilsin. Diğerini bilmiyor ki kitabı sistem dijitalleştirirdi. Kitapları dijitalleştiren sistemler yok mu ? Var, ama kitabın solmuş, yıpranmış, kararmış kısımlarını yanlış olarak dönüştürebiliyor. Ayrıca bu sistemler pahalı ve hantal.

e-book

Siz reCAPTCHA’yı deşifre ederken aynı zamanda bir kitabın bir kelimesinin dijitalleştirilmesine yardımcı oluyorsunuz. Sistem kontrol kelimesini doğru kodladığınızda kitaptan alınan kelimeyi de doğru kodladığınızı varsayıyor. Fakat yanlış da yazmış olabilirsiniz. Bu yüzden sistem, doğruluğunu tespit edebilmek için atıyorum on kişiye daha aynı kitaptan alınan aynı kelimeyi soruyor. Tüm bu aşamalardan sonra bir kitabın bir kelimesi dijitalleştirilmiş oluyor.

reCAPTCHA ile kaç kitap dijitalleştiriliyor ?

dijital-booklar

reCAPTCHA ile günde 100 milyon kelime dijitalleştiriliyor. Bu yılda yaklaşık olarak 1,5 milyon kitap demek. Ya istesin ya da istemesin bu dev online işbirliğine dahil olan kişi sayısı yaklaşık olarak 750 milyon.

CAPTCHA Art / Sanatı

Ek bilgi, reCAPTCHA’larda anlamlı iki kelime önümüze getirildiği için bazen komik cümleler de karşılaşılabiliyor. Bir kesim ekran görüntüsü alıp bu CAPTCHA’ları caps yapıyor. Buna da CAPTCHArt deniyor. Bir örnek:

not-helicats

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>